Hayaletlere İnanır Mısınız? Peki Ya Hayalet Ayılara?

0
1155

Hayaletlere inanır mısınız? Muhtemelen hayır, öyle değil mi? Peki hayalet olarak anılan bir ayının varlığından söz etsek, biraz kafanızı karıştırmayı başarabilir miyiz? Gelin hep birlikte bu oldukça nadir görülen gizlemli ayılara bir bakış atalım.

Hayalet ayılar ya da diğer adlarıyla Kermode ayıları, Amerika Siyah Ayısın bir alt türüdür ve genel morfolojisi bakımından neredeyse tamamen siyah ayılara benzerler. Fakat arada çok önemli bir fark vardır. Bu fark, Kermode ayılarının bazı bireylerinde görülen ve isimlerini almalarını sağlayan hafif krem rengini andıran beyaz kıllardır. Vücutlarını baştan aşağı kaplayan bu beyaz kıllar onu ilk başta bir kutup ayısına benzetmenize sebebiyet verebilir ki pek de haksız sayılmazsınız. Kutup ayılarına nazaran çok daha küçük olan hayalet ayılar, yayılım alanlarının farklılığı ile de kutup ayılarından rahatlıkla ayrılabilir.

Kanada’nın en batısındaki eyalet olan Britanya Kolumbiyası’ndaki üç adada (Gribbell, Princess Royal ve Roderick) karşımıza çıkan bu tuhaf arkadaşlar, beyaz renklerinden dolayı ilk başta melanin pigmenti eksikliğine bağlı bir hastalık olan albino şeklinde adlandırılmıştır. Daha sonra yapılan çalışmaların gösterdiğine göre, derilerinde ve gözlerinde albinolarda rastlanmayan bazı pigmentler olduğu görülmüştür. Peki renginin beyaz olmasına sebebiyet veren asıl unsur nedir? Hayalet ayılar, alışılmadık renklerini tek bir mutant gene borçludur. MC1R adı verilen bu mutant gen, çekinik karakterler ile ifade edilebilir ve popülasyon içerisinde bu gene sahip karakterlerin ortaya çıkması yalnızca iki homozigot çekinik (örn. aa) karakterinin bir araya gelmesiyle oluşabilir. Dolayısıyla bu mutant gene sahip olmayan Kermode ayıları, dominant renk olan siyah renge sahiptir.

Dilerseniz hayalet ayıların ortaya çıkışını klasik Mendel genetiği ile biraz daha inceleyelim. Diyelim ki siz bir Kermode ayısısınız ve renklenmenize sebebiyet veren gen bölgeniz heterozigot (Aa) karakterli; yani siyahsınız. Eğer ki çiftleştiğiniz diğer Kermode ayısı da heterozigot (Aa) karakterli bir ayıysa, yavru döl verdiğinizde bu yavruların hayalet ayı (yani beyaz renkli) olma ihtimali %25’tir (bkz. Aa x Aa = 1/4 AA, 2/4 Aa ve 1/4 aa). Fakat diyelim ki hayalet ayısınız ve bir başka hayalet ayı ile çiftleştiniz, bu sefer yavru döl verdiğinizde dünyaya gelecek tüm bireyler hayalet ayı olmak zorundadır. Çünkü hayalet ayılar homozigot çekinik karakterli olmak zorundadır ve iki homozigot çekinik gen çaprazlandığında, kaçınılmaz bir şekilde homozigot çekinik karakter verir (bkz. aa x aa = 4/4 aa). Umarız basitçe anlatabilmişizdir.

Bir önceki paragrafta değindiğimiz Kermode ayı türünün renklenmesinde baskın karakter olan siyah renk, popülasyonun büyük bir kısmına hâkimdir. Bu yüzden çoğu Kermode ayısı siyah iken, 100 ila 500 arasında tamamen beyaz birey vardır. Bu beyaz varyantlar Kermode popülasyonunun %10-20’sini oluştururlar. Genellikle bu beyaz ayılar (yani hayalet ayılar) diğer hayalet ayılar ile çiftleşmeye eğilimlidir. Aynı şekilde, siyah Kermode ayıları da diğer siyah Kermodeler ile çiftleşmeye eğilimlidir. Bunun sebebinin, yeni doğan bireyin annesinin renklenmesini benimseyip buna göre eş seçiminde bulunması olduğu düşünülmektedir.

Diğer tüm ayılar gibi, onlar da yılın büyük bir bölümünde hepçildirler (omnivor). Fakat somon sezonu açıldığında, diğer tüm besin öğelerini bırakıp somon avlamak için nehir kıyılarında yerlerini alırlar. Yapılan gözlemler sonucunda hayalet ayıların somon yakalamada siyah ayılardan %35 daha başarılı olduğu görülmüştür. Bunun sebebininse, siyah ayının balık tarafından suda rahatlıkla fark edilmesi olduğu açıklanmıştır. Günümüz kutup ayılarının da ortaya çıkış hikayesinin, kürklerindeki renklenmenin avcılık başarısına etkisi ile şekillendiğini hatırlatalım.

 

Kermode ayıları geçtiğimiz dönemlerde çok önemli birkaç tehdit ile karşı karşıya kaldılar. Bunlardan ilki, bir şirketin somonların yer aldığı nehir yataklarına bir boru hattı ile atıklarını boşaltmak istemesiydi fakat bu yapılmadan Kanada hükümeti projeyi iptal etmeyi başardı. Bir diğeri ise boz ayıların, yaşadıkları kısımda somon sayısının azalmasına bağlı olarak yeteri kadar besin bulamayıp Kermode ayılarının alanlarını işgal etmeleriydi. Bu durum, boz ayılar Kermode ayılarından çok daha büyük olduğu için Kermode’lerin kendi alanlarından geri çekilmelerine; hatta alanlarını terk etmelerine sebebiyet veriyor. Ne yazık ki besin sıkıntı devam ettiği için, bu davranış hâlâ devam ediyor.

 

 

 

 

Hazırlayan: Akın KARAHASAN.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here